COV - Trong thời đại công nghệ số hiện nay, thiết kế đồ họa đã trở thành một phần không thể thiếu trong việc truyền tải thông điệp và xây dựng thương hiệu. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp sáng tạo, nhiều tác phẩm thiết kế đồ họa có giá trị cao được tạo ra hàng ngày. Tuy nhiên, những tác phẩm này có được bảo hộ quyền tác giả hay không? Bảo hộ trong bao lâu?
1. Các căn cứ để xác định tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả
Căn cứ theo Điều 65 Nghị định 17/2023/ND-CP làm căn cứ xác định tác phẩm được bảo hộ như sau:
- Việc xác định đối tượng được bảo hộ được thực hiện bằng cách xem xét các tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ phát sinh quyền theo quy định tại các khoản 1 và 2 Điều 6 Luật sở hữu trí tuệ hiện hành và không thuộc các đối tượng không được bảo hộ quyền tác giả quy định tại Điều 15 Luật sở hữu trí tuệ.
- Đối với quyền tác giả, quyền liên quan đã được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền, đối tượng được bảo hộ được xác định theo Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận quyền liên quan và các tài liệu kèm theo Giấy chứng nhận đăng ký đó.
- Đối với quyền tác giả, quyền liên quan không đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền thì các quyền được xác định theo giả định về quyền tác giả, quyền liên quan quy định tại Điều 198a Luật sở hữu trí tuệ và Điều 59 Nghị định này.
2. Tác phẩm thiết kế đồ họa có được bảo hộ quyền tác giả?
Theo khoản 8 Điều 6 Nghị định 17/2023/ND-CP thì tác phẩm mỹ thuật ứng dụng là tác phẩm được thể hiện bởi đường nét, màu sắc, hình khối, bố cục với tính năng hữu ích, được sản xuất thủ công hoặc công nghệ bao gồm các tác phẩm: Thiết kế đồ họa (hình thức thể hiện của biểu trưng, bộ nhận diện và bao bì sản phẩm; hình thức thể hiện của nhân vật); thiết kế thời trang; thiết kế mang tính mỹ thuật gắn liền với tạo dáng sản phẩm; thiết kế nội thất, trang trí nội thất, ngoại thất mang tính mỹ thuật. Trong đó, thiết kế đồ họa là quá trình tạo ra và sắp xếp các yếu tố hình ảnh, văn bản và màu sắc nhằm truyền đạt một thông điệp hoặc ý tưởng cụ thể.
Dẫn chiếu đến khoản 1 Điều 14 Luật sở hữu trí tuệ hiện hành quy định tác phẩm mỹ thuật ứng dụng là một trong các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, do đó, thiết kế đồ họa là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Những tác phẩm được hình thành từ thiết kế đồ họa sẽ được bảo hộ quyền tác giả theo hình thức tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.
Ngoài ra để thiết kế đồ họa được bảo hộ quyền tác giả thì khi đăng ký tại Cục bản quyền tác giả, hồ sơ đăng ký phải đáp ứng các điều kiện sau theo quy định tại Điều 43 Nghị định 17/2023/ND-CP như sau:
- Bản sao tác phẩm phải được thể hiện rõ ràng trên khổ giấy A4 thể hiện đúng bố cục, đường nét, màu sắc, hình khối của toàn bộ tác phẩm.
- Trường hợp tác phẩm có chứa các chữ, từ ngữ không phải là tiếng Việt thì phải ghi rõ cách phát âm (phiên âm ra tiếng Việt) và nếu các chữ, từ ngữ đó có nghĩa thì phải dịch ra tiếng Việt, có chứa chữ số không phải là chữ số Ả-rập hoặc chữ số La-mã thì phải dịch ra chữ số Ả-rập.
- Tác phẩm có nội dung liên quan đến ý khoa, giáo dục và xác lĩnh vực chuyên ngành đặc thù khác cần có văn bản, giấy tờ xác nhận, thẩm định, phê duyệt của cơ quan chức năng có thẩm quyền.
3. Thời gian bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế đồ họa là bao lâu?
Sau khi đăng ký thành công bản quyền thiết kế đồ họa, Cục bản quyền sẽ cấp giấy chứng nhận quyền tác giả cho tác phẩm, có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam
Quyền tác giả đối với tác phẩm sẽ phát sinh tự động đối với tác phẩm mỹ thuật ứng dụng nói chung và tác phẩm thiết kế đồ họa nói riêng khi tác phẩm đó được sáng tạo và định hình. Các quyền nhân thân của tác giả được bảo hộ vô thời hạn bao gồm: Quyền đặt tên cho tác phẩm: Tác giả có quyền quyết định tên gọi của tác phẩm mình. Quyền đứng tên thật hoặc bút danh: Tác giả có quyền được nêu tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm.Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm: Tác giả có quyền ngăn cản việc xuyên tạc, sửa đổi hoặc cắt xén tác phẩm của mình dưới bất kỳ hình thức nào có thể gây phương hại đến danh dự và uy tín.
Ngoài ra, quyền công bố tác phẩm và các quyền tài sản sẽ được bảo hộ trong thời hạn 75 năm, tính từ khi tác phẩm được công bố lần đầu. Đối với các tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh và mỹ thuật ứng dụng chưa được công bố trong vòng 25 năm kể từ khi tác phẩm được định hình, thời hạn bảo hộ sẽ là 100 năm kể từ thời điểm tác phẩm được định hình.
Những quyền này cũng bao gồm việc bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, ngăn cản người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm theo bất kỳ hình thức nào gây tổn hại đến danh dự và uy tín của tác giả.