Giải pháp xử lý triệt để vấn nạn vi phạm bản quyền trên môi trường số và những kỳ vọng thay đổi môi trường nội dung số, ý thức tôn trọng bản quyền tại Việt Nam trong thời gian tới

COV - Giải pháp quản lý nào trong thời gian tới để xử lý triệt để vấn nạn vi phạm bản quyền trên môi trường số

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 cùng với chương trình phối hợp công tác giữa Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), trong thời gian tới công tác quản lý và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số sẽ được triển khai theo hướng quyết liệt hơn, đồng bộ hơn và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Trọng tâm ưu tiên trước hết sẽ là tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật trên không gian mạng. Cục sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để rà soát, phát hiện và xử lý các website, ứng dụng và nền tảng số cung cấp trái phép phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử và các nội dung sáng tạo khác. Đối với các hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, có tổ chức hoặc thu lợi bất chính lớn, việc xử lý sẽ không chỉ dừng ở biện pháp hành chính mà sẽ tăng cường áp dụng các biện pháp điều tra, ngăn chặn dòng tiền và xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Một ưu tiên quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý bản quyền. Trong bối cảnh AI đang bị lợi dụng để tự động “reup”, chỉnh sửa và phát tán nội dung trái phép, cơ quan quản lý cũng cần ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và công cụ giám sát trực tuyến để phát hiện vi phạm nhanh hơn, chính xác hơn và theo thời gian thực. Đây sẽ là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý trong môi trường số hiện nay.

Bên cạnh đó, Cục sẽ thúc đẩy hoàn thiện cơ chế phối hợp với các nền tảng số, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, đơn vị quảng cáo và trung gian thanh toán nhằm kiểm soát tốt hơn nguồn phát tán nội dung vi phạm cũng như nguồn thu từ các hành vi xâm phạm bản quyền. Thực tế cho thấy nhiều website vi phạm tồn tại được là nhờ doanh thu quảng cáo hoặc các hình thức thanh toán trực tuyến, do đó nếu kiểm soát được dòng tiền thì sẽ góp phần hạn chế đáng kể động cơ vi phạm.

  Một nhiệm vụ quan trọng nữa là tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện chính sách, pháp luật để đáp ứng yêu cầu mới của môi trường số. Thực tiễn đang đặt ra nhiều vấn đề mới liên quan đến AI, nội dung số xuyên biên giới, trách nhiệm của nền tảng trung gian hay cơ chế xử lý chứng cứ điện tử. Vì vậy, việc cập nhật và hoàn thiện khung pháp lý sẽ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực thi.

Song song với các giải pháp kỹ thuật và pháp lý, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức của xã hội về tôn trọng bản quyền vẫn sẽ được xác định là giải pháp lâu dài và bền vững. Mục tiêu không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn hướng tới xây dựng văn hóa sử dụng nội dung có bản quyền, tạo môi trường thuận lợi cho các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo phát triển.

Có thể nói, trong thời gian tới, định hướng của Cục Bản quyền tác giả sẽ là chuyển mạnh từ tư duy “xử lý đơn lẻ” sang xây dựng hệ sinh thái bảo vệ bản quyền số toàn diện - trong đó kết hợp giữa pháp luật, công nghệ, thực thi liên ngành và hợp tác với doanh nghiệp, nền tảng số cũng như cộng đồng sáng tạo để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường internet.

Kỳ vọng thay đổi môi trường nội dung số và ý thức tôn trọng bản quyền tại Việt Nam trong thời gian tới

Sau đợt cao điểm triển khai các giải pháp tăng cường bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số, Cục Bản quyền tác giả kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến rõ nét cả về môi trường nội dung số lẫn nhận thức xã hội đối với vấn đề bản quyền.

Trước hết, mục tiêu quan trọng là từng bước thiết lập môi trường số lành mạnh, minh bạch và tôn trọng bản quyền hơn. Khi các website, nền tảng cung cấp trái phép phim, âm nhạc, chương trình truyền hình hay trò chơi điện tử bị xử lý quyết liệt hơn, người dùng sẽ dần chuyển sang sử dụng các dịch vụ nội dung hợp pháp. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của tác giả, nghệ sĩ, nhà sản xuất và doanh nghiệp sáng tạo, mà còn tạo động lực để thị trường nội dung số phát triển bền vững hơn.

Cục cũng kỳ vọng đợt cao điểm lần này sẽ tạo hiệu ứng răn đe mạnh mẽ đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm bản quyền trên internet. Trong thời gian qua, nhiều đối tượng vẫn cho rằng vi phạm bản quyền trên môi trường số là hành vi “khó kiểm soát” hoặc “ít bị xử lý”. Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng, đặc biệt là sự phối hợp giữa Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), thông điệp được đặt ra rất rõ ràng: môi trường internet không phải là “vùng trống pháp lý” và mọi hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đều phải được phát hiện, xử lý theo quy định pháp luật.

Một kỳ vọng rất quan trọng khác là nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của bản quyền. Trong nền kinh tế số và công nghiệp văn hóa, bản quyền không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là nền tảng để bảo vệ sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển thị trường nội dung chất lượng cao. Khi người dùng hình thành thói quen sử dụng nội dung có bản quyền, trả phí cho các sản phẩm sáng tạo hợp pháp, thì đó cũng chính là cách góp phần nuôi dưỡng hệ sinh thái sáng tạo trong nước. Về dài hạn, Cục kỳ vọng những nỗ lực hiện nay sẽ góp phần xây dựng văn hóa tôn trọng bản quyền trong xã hội, tương tự như nhiều quốc gia đã làm được. Đây là yếu tố rất quan trọng để Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và nội dung số theo hướng chuyên nghiệp, có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Ngoài ra, việc tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số cũng sẽ góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế, đặc biệt trong việc thực hiện các cam kết về sở hữu trí tuệ trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Một môi trường bản quyền minh bạch, được thực thi hiệu quả sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp công nghệ và các nhà sản xuất nội dung trong và ngoài nước khi tham gia thị trường Việt Nam. Có thể nói, kỳ vọng lớn nhất không chỉ là xử lý một số website vi phạm cụ thể, mà là tạo ra sự chuyển biến về nhận thức, hành vi và môi trường pháp lý để hướng tới một hệ sinh thái nội dung số lành mạnh, công bằng và bền vững hơn trong tương lai.