Chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam

COV -Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (sau đây viết tắt là KHCNĐMST) Việt Nam (18/5) là dịp khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đam mê sáng tạo, nghiên cứu khoa học, góp phần xây dựng, phát triển cán bộ khoa học trong tương lai.

Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (sau đây viết tắt là KHCNĐMST) Việt Nam (18/5) là dịp khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đam mê sáng tạo, nghiên cứu khoa học, góp phần xây dựng, phát triển cán bộ khoa học trong tương lai. Ngày KHCNĐMST Việt Nam được đặt ra theo cột mốc ghi nhận vào ngày 18/5/1963, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh dự và phát biểu tại Đại hội lần thứ nhất của Hội Phổ biến khoa học kỹ thuật Việt Nam.

Trong bài phát biểu của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết những luận điểm quan trọng nhất về phát triển KHCN ở nước ta, đồng thời giao nhiệm vụ vừa khó khăn, nhưng lại vừa vinh quang cho giới trí thức KHCN Việt Nam. Người khẳng định: “Chúng ta đều biết rằng trình độ khoa học và công nghệ của ta hiện nay còn thấp kém. Lề lối sản xuất chưa cải tiến được nhiều. Cách thức làm việc còn nặng nhọc. Năng suất lao động còn thấp... Nhiệm vụ của khoa học là ra sức cải biến những cái đó... Khoa học phải tự sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi... Các cô, các chú phải ra sức đem hiểu biết khoa học và kỹ thuật của mình truyền bá rộng rãi trong nhân dân lao động, để nhân dân thi đua sản xuất nhiều, nhanh, tốt, rẻ...”.

Ngày 18/6/2013, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII, Luật Khoa học và Công nghệ được thông qua, thống nhất chọn ngày 18 tháng 5 hàng năm là Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Quốc hội khóa XV thông qua Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, chính thức đổi tên và xác định ngày 18/5 là Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam. Chính bởi vậy, ngày KHCNĐMST tập trung vào khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đam mê lao động sáng tạo, nghiên cứu khoa học trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ nhằm góp phần xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trong tương lai. Ngoài ra, việc kỷ niệm Ngày KHCNĐMST cũng là dịp để công chúng hiểu sâu hơn và rộng rãi hơn vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, sự đóng góp của giới khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Từ đó có ý thức tôn trọng và hưởng ứng phong trào thi đua sáng tạo, động viên các nhà khoa học hăng say cống hiến cho sự nghiệp xây dựng Tổ quốc hùng cường, sánh vai với các cường quốc.

Có thể thấy, hiện nay ở nước ta, đại đa số doanh nghiệp có quy mô nhỏ, siêu nhỏ. Những năm gần đây xuất hiện tín hiệu đáng mừng là một số doanh nghiệp lớn như Viettel, VNPT, Vingroup… đang mạnh dạn đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đã thu được những kết quả rất tích cực.

Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2026 với chủ đề: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới” thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, KHCNĐMST và chuyển đổi số không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành động lực trực tiếp quyết định năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Đây chính là nền tảng để Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào tài nguyên, lao động giản đơn sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu.

Chủ đề năm 2026 đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp và lực lượng lao động sáng tạo trong công cuộc phát triển đất nước. KH&CN tạo ra tri thức mới; đổi mới sáng tạo biến tri thức thành giá trị thực tiễn; còn chuyển đổi số là cầu nối đưa những thành tựu ấy lan tỏa vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, vì vậy, chủ đề năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần sáng tạo, quyết tâm làm chủ công nghệ của toàn xã hội và khẳng định rõ: muốn phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số, Việt Nam phải lấy KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng, động lực và con đường phát triển tất yếu của tương lai.

Nhằm triển khai hưởng ứng chào mừng Ngày KHCNĐMST Việt Nam năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa ra các nội dung:

- Thứ nhất: Tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về mục đích, ý nghĩa của Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam;

- Thứ hai: Tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cán bộ quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo;

- Thứ ba: Tuyên truyền, phổ biến và ứng dụng các thành tựu nổi bật, góp phần khẳng định vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng và động lực chính của mô hình tăng trưởng mới.

Trong những ngày này nhiều hoạt động được Ngành Khoa học tổ chức, là dịp để nâng cao nhận thức và khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đam mê lao động sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam trong xây dựng và phát triển đất nước.

Các hoạt động chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2026 sẽ được tổ chức theo hướng thiết thực, ý nghĩa, tiết kiệm và hiệu quả, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tổ chức và truyền thông nhằm kết nối, chia sẻ lan tỏa mạnh mẽ thông điệp “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”. Các hoạt động chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5 sẽ diễn ra trong phạm vi cả nước và trong cộng đồng các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài.

Nằm trong tháng cao điểm này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 07/5/2026 đến ngày 30/5/2026, với tinh thần xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai tuyên truyền, kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng v.v…; tập trung xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định pháp luật.

Việc bảo hộ hiệu quả quyền tác giả và quyền liên quan sẽ là nền tảng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển thị trường nội dung số lành mạnh. Thực tế cho thấy, tại nhiều quốc gia, công nghiệp văn hóa chỉ thực sự bứt phá khi cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đủ mạnh để bảo đảm lợi ích hợp pháp cho người sáng tạo.

Học tập và lĩnh hội tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đội ngũ trí thức KHCNĐMST Việt Nam đã không ngừng nỗ lực nghiên cứu khoa học, tăng cường trao đổi, phổ biến kiến thức, ứng dụng, chuyển giao công nghệ phục vụ mục tiêu phát triển cộng đồng, phát triển xã hội, xây dựng nền KHCNĐMST Việt Nam ngày càng hiện đại và hội nhập với những nền KHCNĐMST tiên tiến trên thế giới.

Lê Hương tổng hợp