Hội nghị tổng kết giai đoạn 2017-2025 thực hiện Quyết định số 88/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án tăng cường năng lực quản lý và thực thi có hiệu quả pháp luật bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan

COV - Chiều 20/12, tại thành phố Huế, Cục Bản quyền tác giả phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức Hội nghị tổng kết giai đoạn 2017-2025 thực hiện Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 20/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án tăng cường năng lực quản lý và thực thi có hiệu quả pháp luật bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Trần Hoàng, Cục Trưởng Cục Bản quyền tác giả cho biết, sau 8 năm triển khai Quyết định số 88/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đạt được nhiều kết quả rõ rệt.

Cụ thể, hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đã được hoàn thiện đồng bộ, phù hợp với thông lệ quốc tế và cam kết trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Cùng với đó, năng lực quản lý và tổ chức thực thi được nâng cao. Hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được đẩy mạnh, tạo bước tiến mới trong số hóa dữ liệu đăng ký bản quyền, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hướng tới mô hình quản lý bản quyền điện tử hiện đại. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức được đẩy mạnh, nhận thức xã hội về tôn trọng bản quyền từng bước được cải thiện. Thị trường khai thác và sử dụng bản quyền từng bước phát triển theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp...

Nhìn chung, Đề án đã hoàn thành các mục tiêu trọng tâm theo Quyết định số 88/QĐ-TTg, tạo chuyển biến căn bản về nhận thức, cơ chế và năng lực thực thi pháp luật về bản quyền; góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia và khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường sáng tạo, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Cục trưởng kỳ vọng: “Giai đoạn 2026-2030 sẽ là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, do đó chúng ta cần tập trung vào bốn trụ cột chiến lược. Đó là: Hoàn thiện thể chế chính sách bảo vệ bản quyền trong kỷ nguyên số; tăng cường năng lực quản lý, thực thi và ứng dụng công nghệ số; phát triển nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp liên ngành; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và văn hóa tôn trọng bản quyền. Với mục tiêu chung là củng cố và nâng tầm hiệu lực, hiệu quả, hiệu năng quản lý, thực thi bản quyền, đồng thời biến bản quyền trở thành nguồn lực cốt lõi của phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số quốc gia”.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho hay, quyền tác giả, quyền liên quan là động lực của sáng tạo, là nền tảng phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, là nội dung quan trọng trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước. Trong bối cảnh sự phát triển của các hình thức khai thác, sử dụng bản quyền, các nền tảng số, mạng xã hội, dịch vụ xuyên biên giới, việc bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan càng có ý nghĩa thiết thực, góp phần bảo vệ người sáng tạo, khuyến khích đầu tư vào nội dung, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thụ hưởng các sản phẩm văn hóa, tinh thần của nhân dân. Quyết định số 88/QĐ-TTg ra đời năm 2017 đã thể hiện sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với công tác quản lý nhà nước và thực thi pháp luật trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan. Quyết định đặt mục tiêu tạo chuyển biến, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và thực thi; hoàn thiện quy định pháp luật; tăng cường năng lực cho các cơ quan từ Trung ương đến địa phương; thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; và nâng cao nhận thức xã hội về tôn trọng bản quyền.

Ông Vương Trường Nam, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 389 cho rằng, Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 20/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan và công tác đấu tranh chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn 2017 - 2025. Từ thực tiễn nêu trên, để tiếp tục phát huy vai trò của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia trong việc tham mưu triển khai thực hiện Quyết định và đáp ứng yêu cầu công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong thời gian tới, đơn vị đề nghị cần đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế pháp luật; khắc phục triệt để các khó khăn, bất cập đã chỉ ra liên quan đến xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả; phát huy hiệu quả hơn nữa vai trò điều phối liên ngành; tham mưu chỉ đạo, kiểm tra đôn đốc của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Giai đoạn 2017-2025 đánh dấu bước tiến dài của Việt Nam trong việc nội luật hóa các cam kết quốc tế. Hành lang pháp lý về bản quyền đã được hoàn thiện căn bản, tạo cơ sở pháp lý vững chắc với điểm nhấn là Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 và đặc biệt là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/04/2026. Những quy định mới này bảo đảm sự tương thích với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA).

Trong công tác thực thi, sự vào cuộc của các lực lượng liên ngành đã tạo ra hiệu ứng răn đe rõ rệt. Theo thống kê, sau 8 năm triển khai Quyết định số 88/QĐ-TTg, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành liên quan và các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền đã tổ chức hơn 680 đoàn thanh tra, xử phạt hành chính với số tiền khoảng 7,6 tỷ đồng. Đặc biệt, Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử cho biết trong giai đoạn từ năm 2017 đến tháng 03/2025, đơn vị đã phối hợp chặn, gỡ trên 16.200 website và đường link phát sóng trái phép các giải đấu thể thao và phim ảnh vi phạm.

Từ năm 2017 đến tháng 12/2025, cơ quan chức năng đã cấp được 86.687 Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan. Song song với đó, nỗ lực số hóa đã hoàn thành cho hơn 108.000 hồ sơ đăng ký từ giai đoạn 1986-2022, xây dựng được cơ sở dữ liệu quốc gia phục vụ quản lý và tra cứu trên không gian mạng.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai toàn diện, đa dạng hóa hình thức, hướng tới các nhóm đối tượng chủ chốt: tác giả, doanh nghiệp, học sinh - sinh viên và công chúng. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức gần 80 hội nghị, hội thảo tuyên truyền, thu hút hơn 12.000 lượt người tham dự; phối hợp với các cơ quan báo chí trung ương sản xuất hơn 1.500 tin, bài và 600 chương trình truyền hình, phát thanh, chuyên đề, phóng sự tuyên truyền về quyền tác giả, quyền liên quan. Các hoạt động này góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật về bản quyền, khuyến khích sáng tạo, bảo vệ lợi ích chính đáng của tác giả và thúc đẩy phát triển thị trường văn hóa, nghệ thuật bền vững.

 Song song với đó là công tác đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ, trong thời gian thực hiện Đề án, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức 16 hội nghị, hội thảo tập huấn trong nước cho khoảng 2.600 lượt cán bộ, cùng 01 hội nghị quốc tế về thực thi bản quyền trên môi trường số và 07 Diễn đàn Bản quyền Việt Nam - Hàn Quốc, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, tạo mạng lưới cán bộ thực thi vững vàng tại địa phương.

Hoạt động quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan cũng ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục. Điển hình là Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) hiện đại diện cho 7.102 tác giả thành viên. VCPMC đã thu hơn 1000 tỷ đồng tiền bản quyền sử dụng tác phẩm âm nhạc, trong đó có nhiều lĩnh vực ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt qua từng năm. Chỉ tính riêng 11 tháng năm 2025, tổng số tiền bản quyền âm nhạc mà VCPMC thu được đạt 381,3 tỷ đồng, tăng 9% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, doanh thu từ các buổi biểu diễn và hòa nhạc tăng đột biến 273%, minh chứng cho việc ý thức tôn trọng bản quyền đang dần trở thành chuẩn mực trong xã hội.

Nhìn chung, sau 8 năm triển khai Quyết định số 88/QĐ-TTg, công tác quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đã đạt được nhiều kết quả rõ rệt, tạo chuyển biến căn bản về nhận thức, cơ chế và góp phần nâng cao năng lực quản lý, thực thi nhà nước, hoàn thiện thể chế, củng cố niềm tin và ý thức tuân thủ pháp luật của xã hội, góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia và khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường sáng tạo, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời tạo nền tảng pháp lý và hạ tầng quản lý phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.

Tổng kết tại Hội nghị, để tiếp tục phát huy kết quả đạt được và khắc phục những hạn chế, tồn tại trong giai đoạn vừa qua, góp phần thực hiện được những phương hướng và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, cần:

- Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, mở đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;

- Đồng thời, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần xây dựng Đề án tăng cường quản lý, thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng.

- Rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự để mở rộng phạm vi điều chỉnh của tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và nâng hình phạt để tăng tính răn đe;

- Nghiên cứu, đề xuất bố trí nhân sự chuyên trách về quyền tác giả, quyền liên quan tại các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao;

- Thực hiện các đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra chuyên ngành theo kế hoạch và đột xuất; xây dựng Hệ thống Đăng ký và Quản lý bản quyền số Quốc gia phục vụ công tác quản lý, thực thi thống nhất về quyền tác giả, quyền liên quan, đồng thời chia sẻ dữ liệu và liên thông với các Bộ, ngành, địa phương.

Lê Hương