Các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo (CCI) của Nepal sở hữu nguồn nhân lực tài năng, di sản phong phú và tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ. Tuy nhiên, để phát huy hết tiềm năng, lĩnh vực này vẫn cần được ghi nhận rõ nét hơn trong chính sách, tăng cường phối hợp và có các khoản đầu tư trọng tâm. Đây là những nội dung trọng tâm được thảo luận tại cuộc họp lần thứ hai của Nhóm Bạn bè về Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo (CCI Friends Group – For CCI / सजृनात्मक उद्योगको लागी), do UNESCO triệu tập vào ngày 9/6/2026 và được Thành phố đô thị Kathmandu đăng cai.
Cuộc thảo luận quy tụ đại diện các cơ quan chính phủ, chính quyền địa phương, các đối tác phát triển và các bên trong ngành vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế sáng tạo của Nepal. Trong bối cảnh quốc gia này đang rà soát, sửa đổi khung chính sách văn hóa, các đại biểu nhấn mạnh rằng CCI cần được nhìn nhận không chỉ là một hình thức biểu đạt văn hóa mà còn là động lực tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp địa phương, gia tăng giá trị du lịch và đóng góp cho phát triển bền vững.
Một ưu tiên then chốt là bảo đảm các chính sách quốc gia ghi nhận rõ ràng hơn vai trò của lĩnh vực này. Tiến sĩ Suresh Suras Shrestha, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Du lịch và Hàng không Dân dụng Nepal, cho biết CCI đã được xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên cao trong Chính sách Văn hóa Quốc gia 2081 (BS), song song với các nỗ lực đang triển khai về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể. Đây là cơ hội quan trọng để giải quyết những khoảng trống tồn tại lâu nay trong công tác điều phối ngành, công nhận về mặt pháp lý, huy động tài chính, phát triển kỹ năng và hỗ trợ các nhà sáng tạo.
Vai trò dẫn dắt của chính quyền đô thị cũng đang nổi lên như một động lực quan trọng. Cam kết của Thành phố đô thị Kathmandu với tư cách là Thành phố Sáng tạo UNESCO về Điện ảnh, thông qua các khoản đầu tư vào bảo tồn văn hóa, gìn giữ di sản, nghiên cứu và phát triển các khu di sản thân thiện với người đi bộ, cho thấy cách các thành phố có thể kết nối văn hóa với phát triển đô thị. Thách thức hiện nay là chuyển hóa các sáng kiến này thành những cơ hội rộng mở hơn cho các nhà làm phim, nhà thiết kế, nghệ nhân thủ công, người kể chuyện, doanh nhân văn hóa và các nhà sáng tạo trẻ.
Những nỗ lực của Thành phố đô thị Lalitpur với tư cách là Thành phố Sáng tạo UNESCO về Âm nhạc cũng cho thấy một vấn đề quan trọng khác: sự cần thiết phải đầu tư vào giáo dục sáng tạo, truyền dạy tri thức truyền thống và xây dựng lộ trình nghề nghiệp cho nghệ sĩ. Kế hoạch hành động bốn năm của thành phố, hiện đã được gắn với quy trình phân bổ ngân sách địa phương, cùng với các quan hệ hợp tác học thuật và sáng kiến giáo dục âm nhạc, là một mô hình kết nối hiệu quả giữa di sản, kỹ năng và sinh kế.
Các đại biểu cũng chia sẻ và trao đổi về kinh nghiệm trong khu vực và trên thế giới. Ông Tan Ghee Tiong (Jonathan), Trưởng Ban Văn hóa và Truyền thông của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đã giới thiệu Khung Phát triển Bền vững Kinh tế Sáng tạo (Creative Economy Sustainability Framework), qua đó mang đến những bài học hữu ích về cách tích hợp các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo vào các chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và môi trường.
Cuộc Khảo sát Nhận thức Khu vực đầu tiên về Kinh tế Sáng tạo ASEAN, được thực hiện trong khuôn khổ chương trình ASEAN–UK Advancing Creative Economy, cho thấy công chúng trong khu vực có nhiều kỳ vọng tích cực, đồng thời phản ánh những thách thức cấp bách mà các chuyên gia sáng tạo đang phải đối mặt. Tiếp nối những kết quả từ ấn phẩm Các lễ hội tại ASEAN, một chương trình nghiên cứu mới mang tên Các lễ hội tại ASEAN: Nền tảng của nền kinh tế sáng tạo cũng sẽ sớm được triển khai.
Các bằng chứng thu thập từ nghiên cứu đánh giá cơ sở về CCI tại Thung lũng Kathmandu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ ghi nhận sang hành động. Bà Sophia L. Pandé, Trưởng nhóm tư vấn thực hiện nghiên cứu, đã trình bày các khuyến nghị về chính sách CCI và giáo dục STEAM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường dữ liệu, thúc đẩy hợp tác liên ngành, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, phát triển tinh thần khởi nghiệp sáng tạo và trang bị các kỹ năng kết nối văn hóa với công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đối với UNESCO, bước tiếp theo là hỗ trợ các đối tác tập trung vào một số lĩnh vực chủ đề thiết thực và được xác định rõ, nơi hợp tác có thể tạo ra những tác động rõ rệt. Ông Jaco Du Toit, Trưởng Đại diện UNESCO tại Nepal, nhấn mạnh rằng sự hợp tác sẽ đạt hiệu quả cao nhất khi được xây dựng trên các ưu tiên chung, các hành động cụ thể và những kết quả có thể đo lường được đối với nền kinh tế sáng tạo của Nepal.
Trong thời gian tới, Nhóm Bạn bè về Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo sẽ tiếp tục đóng vai trò là nền tảng thúc đẩy quá trình này. Thông qua việc quy tụ các cơ quan chính phủ trung ương và địa phương, các nhà thực hành sáng tạo, đối tác phát triển và giới chuyên gia, nhóm hướng tới giải quyết những thách thức mang tính cấu trúc, tăng cường hỗ trợ chính sách và tạo lập các điều kiện thuận lợi hơn để các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo của Nepal đóng góp vào sự phát triển bao trùm, xanh và bền vững.
An Phước Hạnh