COV - Nghị định số 134/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025, đồng thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Nghị định tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, bảo hộ và khai thác quyền tác giả, quyền liên quan, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người sáng tạo, chủ thể quyền, tổ chức khai thác sử dụng và công chúng thụ hưởng.
Ngày 06/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan. Nghị định số 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 09/4/2026.
Việc ban hành Nghị định nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phát triển văn hóa và kinh tế tư nhân; đồng thời quy định chi tiết các nội dung được giao tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, qua đó kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn bảo hộ, khai thác và thực thi quyền tác giả, quyền liên quan.
Bố cục của Nghị định
Nghị định số 134/2026/NĐ-CP gồm 38 điều và 03 phụ lục, cụ thể như sau:
Các điều từ Điều 1 đến Điều 33: sửa đổi, bổ sung một số điều, phụ lục của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP;
Điều 34: bổ sung, thay thế từ, cụm từ tại một số điều, phụ lục;
Điều 35: bãi bỏ một số cụm từ, điểm, khoản, điều, mẫu của phụ lục;
Điều 36, 37, 38: quy định hiệu lực thi hành, điều khoản chuyển tiếp và trách nhiệm thi hành;
Phụ lục I: Quy định biểu mức tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình để phát sóng, tái phát sóng, truyền đạt đến công chúng chương trình phát sóng trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan (thay thế Phụ lục I của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP);
Phụ lục II: Quy định chương trình khung của khóa đào tạo nghiệp vụ về giám định quyền tác giả, quyền liên quan;
Phụ lục III: Quy định một số mẫu văn bản trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan (thay thế một số mẫu văn bản tại Phụ lục III của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP).
Nghị định số 134/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng về quyền tác giả, quyền liên quan trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Bổ sung quy định về quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp có sử dụng AI
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Nghị định số 134/2026/NĐ-CP là việc lần đầu tiên quy định cụ thể về phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tại Điều 5a. Quy định này được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt của pháp luật quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam cũng như thông lệ quốc tế, theo đó chỉ bảo hộ đối với các sáng tạo có dấu ấn cá nhân, sự lựa chọn sáng tạo và kiểm soát trực tiếp của con người.
Trong bối cảnh AI ngày càng được sử dụng phổ biến trong sáng tạo nội dung, quy định mới góp phần làm rõ ranh giới pháp lý giữa vai trò hỗ trợ của công nghệ và yếu tố sáng tạo của con người, qua đó tạo cơ sở cho việc bảo hộ, khai thác và thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số.
Quy định cụ thể việc sử dụng văn bản, dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện AI
Nghị định số 134/2026/NĐ-CP cũng bổ sung các quy định tại Mục 3 Chương III về “Sử dụng văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo”, bao gồm các điều 37a, 37b, 37c. Theo đó quy định cụ thể các điều kiện sử dụng văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan để nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ số tại Việt Nam.
Các quy định mới được thiết kế theo hướng hài hòa lợi ích giữa chủ thể quyền với nhu cầu tiếp cận, khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu, phát triển AI; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu cũng như quyền bảo lưu của chủ thể quyền nhằm hạn chế nguy cơ lạm dụng hoặc xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính
Đối với hoạt động quản lý nhà nước, Nghị định bổ sung Điều 5b quy định về cơ sở dữ liệu chuyên ngành quyền tác giả, quyền liên quan; quy định việc xây dựng, quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu nhằm phục vụ yêu cầu chuyển đổi số và tăng cường hiệu quả quản lý. Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung Điều 22 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP về sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan theo hướng bãi bỏ thủ tục hành chính để quy định theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật có liên quan.
Về thủ tục hành chính, Nghị định tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm và đơn giản hóa nhiều thủ tục về quyền tác giả, quyền liên quan. Theo đó, bãi bỏ 04 thủ tục hành chính; sửa đổi, đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính; phân cấp 02 thủ tục hành chính về địa phương. Một số thủ tục hành chính tại Nghị định được sửa đổi theo hướng: cắt giảm thời hạn giải quyết thủ tục; bổ sung phương thức nộp hồ sơ giải quyết qua môi trường điện tử; không yêu cầu nộp bản gốc, bản sao có công chứng, chứng thực khi nộp hồ sơ điện tử; công nhận giá trị pháp lý đối với bản sao điện tử thay cho bản giấy khi đáp ứng điều kiện; cho phép tái sử dụng dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.
Nghị định đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định về ngoại lệ quyền tác giả trong hoạt động thư viện, sao chép tại Điều 25, 29; hoàn thiện quy định về giới hạn quyền trong hoạt động phát sóng, tái phát sóng và truyền đạt đến công chúng tại Điều 34, 35 và Phụ lục I; bổ sung quy định về đào tạo nghiệp vụ giám định quyền tác giả, quyền liên quan tại Điều 96a; sửa đổi quy định về biện pháp buộc tiêu hủy trong xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan tại Điều 84.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển văn hóa và kinh tế sáng tạo
Việc ban hành Nghị định số 134/2026/NĐ-CP thể hiện quyết tâm của Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền trong việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quyền tác giả, quyền liên quan theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển của môi trường số và hội nhập quốc tế.
Nghị định góp phần tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, khai thác và bảo hộ tài sản trí tuệ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa tác giả, chủ sở hữu quyền, tổ chức khai thác sử dụng và công chúng thụ hưởng, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trong giai đoạn mới./.