COV - Sự bùng nổ của các công cụ tạo video và hình ảnh bằng AI đã mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành giải trí. Tuy nhiên, ranh giới giữa thực và ảo đang dần bị xóa nhòa, dẫn đến những lo ngại về tin giả và lừa đảo. Câu hỏi đặt ra là: Với các nội dung thuần túy để giải trí, liệu việc gắn nhãn nhận biết có là bắt buộc? Câu trả lời nằm ở "Trách nhiệm minh bạch" được quy định tại Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo.
1. Người dùng phải được biết mình đang tương tác với sản phẩm của AI
Theo Khoản 1 và Khoản 2, Điều 11, tính minh bạch là yêu cầu tiên quyết. Nhà cung cấp phải đảm bảo người dùng nhận biết được họ đang tương tác với AI. Quan trọng hơn, mọi nội dung âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra phải được đánh dấu ở định dạng máy đọc theo quy định của Chính phủ.
Điều này có nghĩa là dù mục đích của bạn là tạo ra một video hài hước hay một bức ảnh nghệ thuật, về mặt kỹ thuật, tệp tin đó phải chứa dấu hiệu nhận biết để các hệ thống khác có thể nhận diện đó là sản phẩm của AI. Đây là bước bảo vệ đầu tiên để ngăn chặn việc lạm dụng hình ảnh AI vào các mục đích xấu trong tương lai.
Ảnh minh họa2. Khi nào sản phẩm giải trí bắt buộc phải gắn nhãn?
Điểm mấu chốt nằm ở Khoản 3 và Khoản 4, Điều 11. Luật pháp không cấm sáng tạo, nhưng đặt ra ranh giới về khả năng gây nhầm lẫn:
Nguy cơ nhầm lẫn về tính xác thực: Nếu video giải trí của bạn (ví dụ: một cuộc xung đột trong thành phố) có khả năng khiến người xem tin rằng đó là sự kiện thực tế, bạn bắt buộc phải thông báo rõ ràng.
Mô phỏng người thật: Đây là quy định nghiêm ngặt nhất. Nếu bạn sử dụng AI để giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật dù chỉ để giải trí, bạn có trách nhiệm gắn nhãn nhận biết để phân biệt với nội dung thật. Điều này nhằm bảo vệ quyền hình ảnh và nhân thân của cá nhân trước sự can thiệp của thuật toán.
3. Giải pháp cho sản phẩm nghệ thuật – Minh bạch nhưng không cản trở?
Một lo ngại lớn của cộng đồng sáng tạo là việc gắn nhãn (như chèn dòng chữ "Sản phẩm do AI tạo") sẽ làm hỏng tính thẩm mỹ của tác phẩm điện ảnh hoặc nghệ thuật. Luật đã rất tinh tế khi đưa ra ngoại lệ tại Khoản 4:
"Đối với sản phẩm là tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật hoặc sáng tạo, việc gắn nhãn... được thực hiện theo phương thức phù hợp, bảo đảm không làm cản trở việc hiển thị, trình diễn hoặc thưởng thức tác phẩm.”
Và Chính phủ sẽ quy định hình thức thông báo và gắn nhãn.
Điều này cho phép các nhà làm phim, họa sĩ kỹ thuật số có những cách tiếp cận linh hoạt hơn. Người xem vẫn biết đó là AI, nhưng cảm xúc nghệ thuật của họ không bị ngắt quãng.
Cuối cùng, Khoản 5, Điều 11 khẳng định trách nhiệm minh bạch không phải là việc làm một lần rồi thôi. Cả nhà cung cấp công cụ AI và người sử dụng công cụ đó để tạo nội dung phải duy trì thông tin minh bạch này trong suốt quá trình sản phẩm được lưu hành.
Việc gắn dấu hiệu nhận biết cho video và hình ảnh AI, dù với mục đích giải trí, không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là tiêu chuẩn đạo đức trong kỷ nguyên số. Luật Trí tuệ nhân tạo không nhằm bóp nghẹt sự sáng tạo, mà tạo ra một hành lang an toàn để bảo vệ sự thật.