Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ

COV - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục mở đợt cao điểm mới về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; nâng số vụ phát hiện, xử lý vi phạm tăng ít nhất 20%, đồng thời hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ...

Sáng 2/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại đầu cầu Chính phủ, kết nối trực tuyến đến UBND các tỉnh, thành phố. Tại đầu cầu Chính phủ, hội nghị có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân; lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.

Ngày 05/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện 38/CĐ-TTg về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Mặc dù thời gian triển khai thực hiện chưa dài, nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành và sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng chức năng, công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã đạt được nhiều kết quả bước đầu rất đáng khích lệ.

Theo báo cáo do Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh trình bày, tính đến ngày 30/5/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 2.036 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, 1.616 vụ đã bị xử lý hành chính với tổng số tiền xử phạt gần 17,9 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa vi phạm bị xử lý lên tới hơn 115,5 tỷ đồng. Có trên 1.600 tổ chức, cá nhân bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, công tác đấu tranh với vi phạm trên môi trường số đã được tăng cường mạnh mẽ. Các cơ quan chức năng đã ngăn chặn truy cập đối với 1.073 trang web vi phạm, gồm 263 website phim lậu, 177 website truyện lậu, 612 trang truyền hình trái phép và 21 website bán hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Bên cạnh xử lý hành chính, các biện pháp hình sự cũng được áp dụng quyết liệt. Trong thời gian thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg, các cơ quan chức năng đã khởi tố 44 vụ án liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; 43 vụ án đã được phê duyệt quyết định khởi tố; 5 vụ án đã được truy tố; 4 vụ được tòa án thụ lý và đưa ra xét xử với 4 bị can.

Trong tổng số vụ xử lý hành chính, có 1.587 vụ liên quan đến xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý. Các vụ vi phạm về quyền tác giả và quyền liên quan là 27 vụ; các đối tượng sở hữu trí tuệ khác là 2 vụ.

Đối với xử lý hình sự, các cơ quan chức năng đã khởi tố 7 vụ án liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự và 37 vụ án về xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226 Bộ luật Hình sự.

Vi phạm bản quyền trên môi trường số ngày càng phức tạp

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho biết, theo Luật Sở hữu trí tuệ, phần mềm máy tính được xem là một loại hình tác phẩm và được bảo hộ quyền tác giả như các tác phẩm văn học. Người sáng tạo ra tác phẩm này không nhất thiết phải đăng ký bản quyền, vì vậy, rất khó để bảo hộ cho họ.

“Nếu doanh nghiệp sử dụng phần mềm máy tính không có bản quyền thì khi đó sẽ sản xuất ra hàng hóa với giá rẻ hơn, ảnh hưởng đến cạnh tranh bình đẳng trên thị trường, từ đó ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh”, ông Hồ An Phong nói.

Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là lĩnh vực rất phức tạp. Khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác giám định và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Việc phát hiện hành vi vi phạm không quá khó, nhưng để giám định, xác lập căn cứ pháp lý phục vụ xử lý vi phạm lại là vấn đề rất khó khăn.

Thời gian qua, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực và được cộng đồng quốc tế ghi nhận trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Một trong những vấn đề nổi lên là tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số, bao gồm hành vi phát tán trái phép các nội dung thể thao, âm nhạc, điện ảnh và nhiều loại hình nội dung số khác nhằm trục lợi.

Đáng chú ý, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tăng cường phối hợp với Bộ Công an trong việc trao đổi thông tin, xử lý các vụ việc vi phạm và chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng đối với những trường hợp có dấu hiệu hình sự. Trong thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phối hợp ngăn chặn, xử lý và tháo gỡ 301 trang mạng vi phạm, lừa đảo trên môi trường số.

Song song với đó, hệ thống pháp luật cũng tiếp tục được hoàn thiện nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế, trong đó có việc bổ sung các quy định xử lý hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Áp lực từ các cam kết quốc tế là rất lớn, đòi hỏi Việt Nam phải thực thi nghiêm túc để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư.

Cũng theo Thứ trưởng Hồ An Phong, thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ đã thành lập 4 đoàn thanh tra chuyên ngành, đồng thời chỉ đạo các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các địa phương thực hiện 129 cuộc kiểm tra, thanh tra liên quan.

Tuy nhiên, công tác xử lý vi phạm trên môi trường số vẫn gặp nhiều khó khăn do nhiều máy chủ đặt ở nước ngoài. Vì vậy, ngoài các biện pháp kỹ thuật, Thứ trưởng cho rằng Việt Nam phải tăng cường hợp tác, đàm phán với các nền tảng xuyên biên giới như TikTok, Facebook và các nền tảng số khác để yêu cầu gỡ bỏ các nội dung vi phạm bản quyền. Bộ cũng tăng cường tiếp nhận, xử lý nhanh các phản ánh, tố giác liên quan đến quyền tác giả; những vụ việc vượt thẩm quyền sẽ được chuyển cơ quan công an để điều tra, xử lý theo quy định.

Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, bên cạnh việc duy trì các chiến dịch kiểm tra, xử lý thường xuyên, cần tiếp tục củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước trong lĩnh vực quyền tác giả và sở hữu trí tuệ.

Trước hết, cần tăng cường phân cấp cho các địa phương. Thực tế cho thấy nhiều địa phương hiện vẫn thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách về bảo vệ quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ ở cấp sở.

Thứ hai, cần tập trung khắc phục điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu thực thi, đặc biệt là công tác giám định. Mặc dù công tác xây dựng pháp luật, đàm phán quốc tế và hoàn thiện cơ chế chính sách đã đạt được nhiều kết quả, song năng lực thực thi vẫn còn hạn chế. Điều này đòi hỏi phải tiếp tục đầu tư về công nghệ, trang thiết bị, đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn sâu. Các tổ chức quốc tế đã và đang hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực này, tuy nhiên yêu cầu thực tiễn vẫn rất lớn.

Cuối cùng, cần tiếp tục rà soát, sắp xếp vị trí việc làm theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động, không nhất thiết tăng biên chế nhưng phải bố trí đủ nhân lực chuyên trách tại các địa phương, đặc biệt là các thành phố lớn - nơi thường xuyên phát sinh các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đội ngũ này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tham mưu cho các sở, ngành và hỗ trợ các cơ quan thực thi pháp luật trong công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.

Phải tiếp tục mở đợt cao điểm mới

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chỉ trong thời gian hơn ba tuần triển khai đợt cao điểm, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện hơn 2.000 vụ việc có dấu hiệu vi phạm, xử lý hành chính 1.616 vụ việc, đồng thời tăng cường áp dụng các biện pháp tố tụng hình sự đối với nhiều vụ án nghiêm trọng liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là những kết quả bước đầu rất tích cực, thể hiện quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thực thi pháp luật.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/1/2026 về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và Công điện số 38/CĐ-TTg.

Trên cơ sở kết quả đạt được trong thời gian qua, các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục mở đợt cao điểm mới, rà soát toàn diện tình hình, tập trung đấu tranh quyết liệt hơn nữa đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Các bộ, ngành và địa phương phải xây dựng hoặc rà soát, bổ sung kế hoạch hành động cụ thể; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian thực hiện và rõ kết quả đầu ra.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống phấn đấu nâng số vụ phát hiện, xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ tăng ít nhất 20% so với năm 2025 trên tất cả các khâu từ thanh tra, kiểm tra, xử lý hành chính đến điều tra, truy tố và xét xử hình sự.

Tăng cường hướng dẫn về các biện pháp tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương rà soát toàn bộ các quy định pháp luật liên quan đến thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, cần nghiên cứu mức xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để bảo đảm tính răn đe; rà soát, sửa đổi các nghị định, thông tư hiện hành còn bất cập hoặc chưa rõ ràng.

Phó Thủ tướng yêu cầu trong năm 2026 phải cơ bản hoàn thành việc nhận diện toàn bộ các bất cập về thể chế để xây dựng lộ trình sửa đổi phù hợp.

Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo hướng toàn diện, đầy đủ, hiện đại, cập nhật thường xuyên và bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Phó Thủ tướng yêu cầu phấn đấu đưa hệ thống này vào vận hành trong năm 2026 theo tinh thần Chỉ thị số 02 của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ KH&CN đồng thời chủ trì xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành về thực thi quyền sở hữu trí tuệ; hoàn thành việc ký kết các chương trình phối hợp hành động với các bộ, ngành liên quan. Bộ cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; đồng thời tăng cường hướng dẫn về các biện pháp tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ KH&CN cũng được giao tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những nơi triển khai chưa nghiêm túc.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ VHTT&DL rà soát toàn diện các quy định liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan; xác định rõ phạm vi trách nhiệm quản lý của từng cơ quan trong môi trường số. Bộ cần tập trung xử lý nghiêm các hành vi sao chép, sử dụng, khai thác trái phép tác phẩm, chương trình phát sóng, bản ghi âm, ghi hình; ngăn chặn hiệu quả tình trạng phát tán nội dung vi phạm trên môi trường mạng.

Đồng thời, Bộ VHTT&DL cần chỉ đạo các cơ quan báo chí đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về sở hữu trí tuệ; thông tin rộng rãi về các vụ việc vi phạm và kết quả xử lý để tăng tính răn đe và phòng ngừa.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công an tiếp tục đẩy mạnh điều tra, xử lý triệt để các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường áp dụng biện pháp hình sự đối với các vụ việc đủ điều kiện khởi tố nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

Bộ Công Thương cần tiếp tục chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường mở các đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm tại các địa bàn trọng điểm. Tập trung đấu tranh với hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử…

Phó Thủ tướng yêu cầu chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trực tiếp chỉ đạo công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn; thành lập tổ công tác liên ngành và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả.

Các địa phương phải phấn đấu tăng ít nhất 20% số vụ phát hiện, xử lý vi phạm so với năm 2025. Kết quả thực hiện sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng địa phương.

Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ sẽ có chuyển biến thực chất từ nay đến cuối năm 2026, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người dân, nâng cao uy tín quốc gia.

COV Tổng hợp