Tiền bản quyền khi khai thác và sử dụng tác phẩm âm nhạc trong quán cafe

COV - Nhiều quán cafe cho biết mình không biết đóng tiền tác quyền khi bật nhạc trong quán cho ai, ở đâu. Họ có buộc phải biết hay không, tại sao?

Theo quy định tại Điều 26, 33 của Luật Sở hữu trí tuệ về trường hợp giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan: Trường hợp tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại thì tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình này trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng.

Các hoạt động kinh doanh, thương mại này được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 34 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, trong đó bao gồm nhà hàng, quán cà phê và các hoạt động kinh doanh, thương mại có bản chất tương tự.

Như vậy, việc sử dụng tác phẩm, bản ghi âm nhạc trong hoạt động kinh doanh như mở nhạc tại quán cà phê để phục vụ khách hàng, không phải là nhu cầu sinh hoạt cá nhân mà là hoạt động khai thác tác phẩm, bản ghi nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh. Do đó, người sử dụng có nghĩa vụ trả tiền bản quyền cho chủ thể quyền theo quy định của pháp luật.

Việc cho rằng “không biết phải trả cho ai” không phải là căn cứ để miễn trừ nghĩa vụ này. Khi tham gia hoạt động kinh doanh, các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tìm hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan, trong đó có pháp luật về quyền tác giả. Đây cũng là nguyên tắc chung đối với mọi lĩnh vực pháp luật, không riêng quyền tác giả.

Một nội dung mà người sử dụng cần lưu ý, đó là đối với các bản ghi âm nhạc theo quy định của pháp luật thường đồng thời chứa hai nhóm quyền: quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc (giai điệu, ca từ của nhạc sĩ) và quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình (do ca sĩ, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình đầu tư thực hiện). Vì vậy, khi khai thác bản ghi âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, người sử dụng cần lưu ý thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với cả hai nhóm quyền theo quy định của pháp luật.

Về các tổ chức được ủy quyền: Trên thực tế, hiện nay nhiều chủ sở hữu quyền đã ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan để thay mặt họ thực hiện việc cấp phép, thu và phân chia tiền bản quyền. Đối với các tác phẩm chưa được ủy quyền cho tổ chức quản lý tập thể, người sử dụng phải liên hệ trực tiếp với chủ thể quyền hoặc người được họ ủy quyền.

Hiện nay tại Việt Nam có 03 tổ chức quản lý tập thể hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc, bao gồm: Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC - đại diện cho các tác giả, nhạc sĩ); Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV - đại diện cho các nhà sản xuất bản ghi); và Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA - đại diện cho  người biểu diễn). Các tổ chức quản lý tập thể này hoạt động theo quy định tại Điều 56 Luật Sở hữu trí tuệ, trên cơ sở được ủy quyền và phải thực hiện nghĩa vụ công khai, minh bạch về danh mục tác giả, chủ sở hữu đã ủy quyền; tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình mà tổ chức đang quản lý; phạm vi ủy quyền…

Bên cạnh đó, đối với các tổ chức không phải tổ chức quản lý tập thể nhưng nhận ủy quyền của tác giả, chủ sở hữu để thực hiện thu, phân chia tiền bản quyền, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP cũng đã có quy định các tổ chức này phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng với tổ chức quản lý tập thể, như là phải công khai, minh bạch về danh mục tác giả, chủ sở hữu, tác phẩm được ủy quyền, phải thực hiện chế độ báo cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền…

Biểu mức tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan được quy định tại Phụ lục II Nghị định số 17/2023/NĐ-CP.

Như vậy, người sử dụng cần chủ động xác định loại hình âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình mà mình khai thác và đối chiếu với thông tin công khai của tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức được ủy quyền để liên hệ, thỏa thuận và thanh toán tiền bản quyền theo đúng quy định của pháp luật. Người sử dụng cũng có quyền yêu cầu tổ chức đến làm việc phải cung cấp các thông tin, tài liệu chứng minh phạm vi ủy quyền, danh mục tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình mà tổ chức đang đại diện cũng như căn cứ pháp lý của yêu cầu thu tiền bản quyền. Việc công khai, minh bạch các thông tin này không chỉ là nghĩa vụ của các tổ chức theo quy định của pháp luật mà còn là cơ sở để người sử dụng xác định đúng chủ thể có quyền, tránh việc thanh toán trùng lặp hoặc thanh toán không đúng đối tượng.

Cục Bản quyền tác giả