COV - Cục Bản quyền tác giả sẽ có thêm những giải pháp hay động thái gì để hạn chế tình trạng sử dụng tác phẩm âm nhạc chưa hoàn thành nghĩa vụ tác quyền?
Sau các vụ việc vừa qua, có thể thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý từng trường hợp cụ thể mà phải tạo ra cơ chế phòng ngừa hiệu quả hơn cho toàn thị trường. Trong thời gian tới, các giải pháp được kỳ vọng sẽ tập trung theo hướng vừa tăng cường thực thi, vừa chuẩn hóa môi trường khai thác âm nhạc số và biểu diễn.
Một trong những trọng tâm sẽ là nâng cao khả năng giám sát và phát hiện vi phạm trên môi trường số. Với tốc độ phát tán nội dung hiện nay, việc kiểm tra thủ công gần như không còn hiệu quả. Vì vậy, xu hướng sẽ là:
+ Ứng dụng công nghệ nhận diện nội dung số;
+ Xây dựng cơ sở dữ liệu bản quyền;
+ Tăng cường đối soát dữ liệu với các nền tảng như YouTube, TikTok, Facebook, Spotify… để phát hiện nhanh các trường hợp khai thác tác phẩm chưa được cấp phép.
Song song với đó, cơ quan quản lý nhiều khả năng sẽ đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa: cơ quan quản lý bản quyền, thanh tra, cơ quan thuế, quản lý thông tin truyền thông và lực lượng an ninh mạng. Mục tiêu là không chỉ xử lý hành vi đăng tải vi phạm mà còn kiểm soát cả dòng doanh thu phát sinh từ nội dung xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Một hướng đi rất quan trọng khác là chuẩn hóa cơ chế cấp phép và minh bạch hóa quyền khai thác. Hiện nay, nhiều tranh chấp xuất phát từ việc: hợp đồng thiếu rõ ràng, phạm vi sử dụng không cụ thể hoặc các bên không xác định đầy đủ quyền sở hữu đối với bản ghi âm, ghi hình và dữ liệu số. Do đó, thị trường sẽ cần tiến tới các mô hình quản trị quyền chuyên nghiệp hơn, có thể tích hợp dữ liệu số hóa và truy xuất nguồn gốc quyền sử dụng.
Ngoài xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cũng sẽ phải thay đổi mạnh. Đối tượng không chỉ là nghệ sĩ hay doanh nghiệp biểu diễn truyền thống, mà còn bao gồm: nhà sáng tạo nội dung, hệ thống MCN, đơn vị livestream, nền tảng trung gian, startup AI và cả các agency truyền thông số. Bởi hiện nay rất nhiều hành vi vi phạm phát sinh từ việc thiếu hiểu biết về quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường công nghệ mới.
Đặc biệt, AI sẽ là thách thức lớn trong giai đoạn tới. Vì vậy, cơ quan quản lý có thể sẽ nghiên cứu thêm các hướng dẫn hoặc khung pháp lý liên quan đến: clone giọng hát, khai thác dữ liệu âm nhạc để huấn luyện AI, sản phẩm âm nhạc tạo sinh, avatar nghệ sĩ và quyền khai thác danh tính số của người biểu diễn.
Ngoài ra, một tín hiệu đáng chú ý là xu hướng tăng tính răn đe pháp lý. Nếu trước đây nhiều đơn vị xem vi phạm bản quyền là “rủi ro vận hành chấp nhận được”, thì hiện nay cơ quan chức năng đang phát đi thông điệp rằng: hành vi có tổ chức, thu lợi lớn, tái phạm nhiều lần hoặc sử dụng công nghệ cao để xâm phạm quyền có thể bị xem xét ở mức độ nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Về dài hạn, mục tiêu lớn nhất có lẽ không chỉ là giảm vi phạm, mà là hình thành văn hóa tôn trọng tài sản trí tuệ trong toàn ngành công nghiệp sáng tạo. Khi việc xin phép, trả tiền tác quyền và minh bạch khai thác trở thành chuẩn mực thị trường, ngành âm nhạc số Việt Nam mới có thể phát triển bền vững và hội nhập sâu với hệ sinh thái nội dung toàn cầu.
Một thực tế là nhiều website phim lậu, nền tảng nội dung số vi phạm bản quyền có máy chủ đặt ở nước ngoài, gây khó khăn cho công tác xử lý. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan để xử lý tận gốc vấn đề này?
Lễ ký kết Chương trình phối hợp công tác trong việc tăng cường quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số giai đoạn năm 2026-2029Quan điểm là xử lý nghiêm, không có vùng cấm. Trong thời gian qua, Bộ VH,TT&DL đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để triển khai việc phòng chống vi phạm bản quyền tác giả trên môi trường số. Đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, lãnh đạo 2 Bộ đã chỉ đạo 2 Cục: Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) đã ký kết Chương trình Phối hợp công tác giữa Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao trong việc tăng cường quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số giai đoạn năm 2026-2029, tập trung vào 3 nội dung:
+ Phối hợp trong công tác kiểm tra, xử lý hành vi xâm phạm nghiêm trọng pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số;
+ Phối hợp trong công tác xây dựng, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tập huấn nghiệp vụ về công tác quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số;
+ Tăng cường hoạt động truyền thông, tổ chức tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức, ý thức, vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số.
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công an đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan các nước có đặt máy chủ ở nước sở tại nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số./.
COV